Басты бет

Мен Қазақстанның такси және курьерлік парктерінде бір көріністі көптен бері байқап жүрмін: адамдар келіп-кете береді, мотивация қысқа ғана уақытқа жанады, ал басқару көбіне қолмен жүргізіледі — “қоңырау шалу”, “жазу”, “көндіру”, “айыппұл/бонус қосу”. Бұл жұмыс істейді, бірақ нашар масштабталады. Ең жаманы — бұл дәл сіздің паркіңізбен жұмыс істеу әдетін қалыптастырмайды.

Және осы жерде мен Аламан — бұл жай ғана “кезекті қосымша” емес, парктегі мінез-құлық механикасын өзгертетін құрал екенін түсіндіргім келеді.

Неліктен геймификация — бұл ойыншық емес

Көпшілік геймификацияны “белгілер”, “ұпайлар”, “көшбасшылар тақтасы” деп ойлайды. Мен мұны декорация деп атаймын.

Нағыз геймификация — бұл сіз қажетті әрекеттерді алып, оларды түсінікті жолға айналдырған кезде: “не істеу керек → не үшін → қандай прогресс → қандай пайда → келесі саты қандай”.

Парктерде адамдар күн сайын көптеген бірдей әрекеттерді орындайды. Мәселе олардың жұмыс істей алатындығында емес. Мәселе — сіз олардың назарын қалай ұстап тұрсыз және мотивация бір аптадан кейін өшіп қалмауы үшін не істейсіз.

Аламан пайда болғанда паркте не өзгереді

Шексіз “ақыл айту” мен бейберекет акциялардың орнына сізде басқарылатын орта пайда болады:

• Деңгейлер мен мәртебелер. Адам жай ғана “жұмыс істеп” жүрмегенін, керісінше өсіп жатқанын көреді: жаңадан келген → тұрақты → кәсіби → көшбасшы. Бұл психологиялық тұрғыдан маңызды: мәртебе — ұстап тұрудың ең күшті зәкірлерінің бірі.
• Ұпайлар және ішкі экономика. “Айына бір рет бәріне 5000-нан” емес, кішігірім жетістіктердің тұрақты жүйесі. Ұпайларды дүкенде жұмсауға болған кезде, бұл нақты күнделікті мотивацияға айналады.
• Миссиялар мен оқиғалар. Парк бірсарынды күндермен өмір сүруді тоқтатады. Ырғақ пайда болады: апталық челлендждер, маусымдық жарыстар, командалық мақсаттар.
• Командалық әсер. Командалық тапсырмалар болған кезде, адамдар өздерін жай ғана жеке орындаушылар емес, парктің жалпы ойынының ішінде екенін сезіне бастайды.
• Ашық әділдік. Егер ережелер адал болса және қосымшада көрініп тұрса, “неге оған берді, ал маған жоқ” деген ішкі шиеленіс азаяды.

Және иә — бұл теория емес. Біз Аламанда көптен бері “байқап көрумен” айналыспаймыз. Біз нақты парктерде өмір сүріп жатқан жүйені құрып жатырмыз.

Ауқымды түсінуің үшін біраз фактілер

21.01.2026 жағдай бойынша:

• 156 қосылған парк
• 15300 белсенді қолданушы
• 3000-нан астам өткізілген жарыс

Мен үшін бұл сандар “көрсету үшін” емес, модельдің презентацияда емес, нақты өмірде жұмыс істейтінінің көрсеткіші ретінде маңызды.

Бұл батыс қосымшаларының көшірмесі емес, “қазақша” қалай көрінеді

Мен Аламанның бөтен болып көрінбеуіне арнайы назар аударамын. Сондықтан біз жарыс пен прогресті түсінікті мәдени мағыналармен жинақтаймыз. Мысалы, АлтынБәйге — бұл жай ғана акция емес. Бұл — бағыты, кезеңдері, марапаттары және құрметі бар “жарыс” идеясы.

Паркте бұл әдетте жоқ нәрсені береді: адамдар бауыр басатын эмоционалды тарихты. Ал адам тарихқа бауыр басқанда, ол “қай жерде 2%-ға тиімдірек” деп аз ойлайды, өйткені ол тек ақшамен ғана емес, қатысу және өсу сезімімен де ұтады.

Бұл неліктен дәл парк иесіне тиімді

Қарапайым тілмен айтқанда: Аламан мотивацияны қолмен басқарылатын хаостан жүйелі басқаруға айналдырады.

Сен әр жолы “ынталандыруды қайтадан ойлап таппайсың”. Оның орнына сенде мынадай механизм бар:

• адамдарды бір төлеммен емес, тұрақты прогресспен ұстап тұрады
• белсенділіктерді болжамды және жоспарлы етеді
• оқиғалар, миссиялар, деңгейлер арқылы паркке басқару тетіктерін береді
• тәртіп пен тартылуды “маңдайға ұрмай-ақ” жақсартады
• Әділ ережелер мен құрметті қалыптастырады

Автор ретінде менің ұстанымым өте қарапайым

Мен “көңілді суреттерді” сатпаймын. Мен менеджердің жүйке жүйесіне тәуелді болмайтын парк құру тәсілін сатамын.

Егер сен такси немесе курьерлік парктің иесі болсаң және адамдардың жай ғана “жұмыс істегенін” емес, іске қосылғанын қаласаң — саған осы қосылуды табиғи ететін жүйе қажет.

Аламан — дәл сондай жүйе.